YMCONLINE.COM – Không phải là một thuật ngữ hay hiện tượng mới mẻ, song có thể khẳng định, Truyền thông đại chúng đang ngày càng có những ảnh hưởng và bước tiến mạnh mẽ hơn. Không thể phủ nhận rằng, chính những lúc bị chia cắt về mặt địa lý trong bối cảnh đại dịch hiện tại, thì ta mới cảm nhận phần nào những vai trò và tác động to lớn của Truyền thông tới hành vi và nhận thức của con người. Để có vị trí “vàng” như hiện tại, không thể không nhắc tới 4 yếu tố quan trọng góp phần làm nên sức lan tỏa vượt bậc cho Truyền thông đại chúng.

Khả năng “gắn kết” vô biên trong bối cảnh mới

Truyền thông đại chúng (Mass Media) ngày càng cho thấy vai trò then chốt của mình. Trong bối cảnh đại dịch bùng nổ, xã hội thực hiện giãn cách với các chỉ thị, nguyên tắc cứng rắn, Truyền thông lại thể hiện rõ tầm quan trọng trong việc kết nối con người với nhau. Cụ thể là những bản tin cập nhật số ca nhiễm mới SARS COV ll được đăng tải hằng ngày trên: website Bộ Y tế, Trung tâm tin tức VTV24…  Một ví dụ điển hình, bộ phim tài liệu Ranh giới của VTV đã được công chiếu vào ngày 8/9 đã mang về vô số những tán dương và đồng cảm. Đoàn làm phim đã khơi gợi được lòng trắc ẩn nơi người xem về cuộc chiến chống chọi và giành giật sự sống với Covid-19. Qua đó, Ranh giới đã mang công chúng lại gần với nhau hơn, với minh chứng là vô vàn những lời bình luận cảm tình và động viên. Bởi lẽ, xuyên suốt bộ phim họ luôn cảm nhận được sự chân thực đến nghẹn ngào, họ được đồng cảm khi biết rằng bản thân mình cũng đang trong giai đoạn khó khăn nhất.

VTV đặc biệt – Ranh giới: Khi Truyền thông và Nhân đạo hòa làm một

Tại Đại học Ngoại thương, nơi mà “văn hoá gia đình” luôn được đề cao, cũng đã xuất hiện nhiều những phong trào, cuộc thi online như: New me challenge, FTU Workout Competition,… hay những thông tin cập nhật nhanh nhạy chính thống trên FTU CORNER và Yo News – Trang tin sinh viên FTU. Giờ đây, chính khả năng kết nối Xã hội trong bối cảnh mới đã làm nên vai trò đặc biệt cho Truyền thông. FTUer – những sinh viên năng động đã và đang trở thành những người đón đầu xu thế mang con người lại với nhau bằng Truyền thông.

Những sự kiện mang đậm màu sắc Truyền thông tại FTU

Sức mạnh “dẫn lối” con người và xã hội

Khi nói về vai trò của Truyền thông, người ta nói nhiều nhất về “định hướng”. Vậy vai trò này quan trọng cỡ nào trong bối cảnh hiện nay? Về vấn đề này, không thể không kể đến sự lên ngôi của Văn hoá Gen Z trong thời gian gần đây. Sự xuất hiện của hàng loạt những fanpage và group (VD. Đài tiếng nói Gen Z, Gen j Z chòy… ) để tôn vinh và phổ cập những nét đặc trưng của lối sống và giá trị của thế hệ mới, quả thực đã mang tới một làn sóng mới cho MXH. Khi người dùng MXH cảm thấy được đồng cảm và thấu hiểu nhiều hơn từ Truyền thông cũng là lúc họ muốn hành động theo xu hướng – làm theo trend. Khi các sản phẩm Truyền thông ngày càng trở nên uy tín và có sức lan tỏa hơn, con người sẽ có niềm tin vào những thứ mình học được từ MXH. Ví dụ điển hình là chuyên mục #LearnOnTikTok ngày càng được đánh giá cao bởi tính hữu ích của nó.

#LearnOnTikTok là minh chứng cho việc Truyền thông cung cấp nhiều kiến thức hơn ta nghĩ

Truyền thông đã ra đời, phát triển để phục vụ và nâng cao chất lượng đời sống con người như vậy. Bằng những lăng kính khác nhau, từ chân thực đến sáng tạo, từ đồng cảm đến phê phán,… Truyền thông đã phản ánh Xã hội qua những góc độ khác nhau, phục vụ những nhu cầu và nguyện vọng khác nhau. Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào ý chí và mục đích của những người sản xuất nội dung mà Truyền thông sẽ mang trong mình những màu sắc “định hướng”. Dù xấu dù tốt, dù hay dù dở, dù hữu ích hay vô dụng, Truyền thông đã đang và sẽ định hướng con người ta. Đó cũng là lí do mà các kênh Truyền thông chính thống ra đời, giúp đỡ từng cá thể trong việc chọn lọc và tiêu thụ thông tin.

Vai trò “định vị” bản thân

Không chỉ kết nối con người với con người, con người với hiện tượng, Truyền thông trong bối cảnh hiện đại còn đang thực hiện sứ mệnh cao hơn thế. Đó là liên kết và chỉ dắt những mảnh nhỏ trong nhận thức và tâm hồn nội tại mỗi người.

Trong bối cảnh hạn chế tiếp xúc trực tiếp với thế giới, và đầu mối với văn minh bên ngoài duy nhất là các kênh Truyền thông thì yêu cầu nhận thức để chọn lọc, đánh giá thông tin càng lớn hơn bao giờ hết. Đại dịch phức tạp vô hình chung đã kéo theo nhiều vấn đề cần được cân nhắc kỹ. Điển hình như câu chuyện “sao kê” vẫn chưa có dấu hiệu chựng lại, hay những phát ngôn và quan điểm gây sốc về đa dạng vấn đề mà không phải đâu cũng được đầu tư suy nghĩ trước. Điều đó khiến bộ não lúc này phải xử lý những thông tin và chắt lọc nó một cách có hệ thống và chính xác, không để bản thân bị sa lầy vào những nguồn tin tức và tư tưởng độc hại.

Con người phải cẩn trọng và chọn lọc thông tin truyền thông

Khi tiếp xúc với một thế giới rộng lớn với đa dạng các màu sắc và cung bậc, Truyền thông cũng hướng nội tâm con người tới những điều mới. Truyền thông không chỉ thực hiện chức năng Truyền đạt và thu hút, nó còn mang lại cho con người, đặc biệt là lớp trẻ những trải nghiệm. Chúng kích thích sự tò mò, cảm giác được thử, học hỏi, và khám phá, từ đó làm đời sống tâm hồn càng thêm phong phú.

Thông qua các fanpage truyền cảm hứng như Insight mất lòng nhưng lại mở ra nhiều câu chuyện được lòng, hay các blogger nhiều tiếng tăm như The Present Writer, Giang Ơi,…   người dùng MXH đã có cơ hội hiểu sâu sắc hơn giá trị của bản thân, của thế mới, của thời đại mình đang sống. Để từ đó chẳng xa lạ những câu chuyện về những ca sĩ theo đuổi sự nghiệp chỉ từ một video ca nhạc Truyền cảm hứng, hay những doanh nhân tài ba bứt phá từ một trang tin bổ ích. Và trong những ngày giãn cách bởi đại dịch, thời gian ở một mình và kết nối rộng qua màn ảnh cũng đã phát hiện và thúc đẩy nhiều tài năng mới mà phần lớn thông qua thế giới Truyền thông mà họ đón nhận.

Những influencer đang nỗ lực hằng ngày nâng cao nhận thức của cộng đồng

Tiềm năng “thiên biến” đầy đa dạng

Không chỉ được tạo điều kiện bởi bối cảnh mới, sự lên ngôi của Truyền thông đại chúng còn đến từ khả năng phát triển phong phú đa dạng và không giới hạn của nó. Đáng kể nhất là các sản phẩm video ngắn ngày càng được tiêu thụ rộng rãi qua các MXH Reels và TikTok,… Với những nỗ lực từ các ông chủ nền tảng, trải nghiệm của người dùng đang dần được tối ưu với những hỗ trợ từ âm thanh, hình ảnh (ví dụ điển hình là nền tảng kết nối, giải trí của cộng đồng game thủ Discord). Ngoài ra, các thuật toán gợi ý vô cùng thông minh của Facebook và Youtube cũng là minh chứng cho điều này. Các tờ tạp chí từ lừng danh đến địa phương đang chuyển mình sang nền tảng điện tử với ví dụ điển hình là Sức trẻ – Nội san sinh viên FTU, cho thấy tiềm năng linh hoạt của Truyền thông.

Đọc thêm:

Tiktok hay Reels, mạng xã hội nào đang chiếm lĩnh thị trường?

Video ngắn – Xu hướng nhất thời hay chiến thuật dài hơi?

Nếu để ý, chúng ta có thể thấy các loại hình Podcast hay bản tin đã có từ hơn 20 năm về trước, nhưng tại sao đến bây giờ chúng lại thịnh hành đáng kể? Câu trả lời vẫn là khả năng “thiên biến” của Truyền thông. Sự chuyên môn hoá và đầu tư đã đem lại vị thế mới cho Podcast. Với những bước tiến mạnh mẽ, không sai khi nói rằng Truyền thông trong tương lai sẽ luôn giữ được sức mạnh đặc biệt, góp phần định hình đời sống loài người.

Sự trở lại của Podcast báo hiệu sự vươn mình của Truyền thông

Đọc thêm:

Podcast: Sự trở lại của một xu thế

Tạm kết

Với vai trò tác động đa chiều cùng sự biến đổi không ngừng, Truyền thông không chỉ là một công cụ mà đã dần đi sâu vào phần đời sống của con người. Nhưng trước sự phát triển không ngừng ấy, chủ thể quan trọng nhất trong việc tiếp nhận và định hướng Truyền thông vẫn là con người. Vì chúng ta sinh ra để hiện hữu hóa thế giới chứ không phải ngược lại, nên sự tiếp nhận và hòa hợp với Truyền thông phụ thuộc lớn vào cách nhìn nhận của chính bạn.

Hoàng Việt – Quốc Việt

Nguồn ảnh: Internet